
Linnaeus, 1753
❝
Cette espèce très connue nourrit un très grand nombre d’animaux, que ce soit au travers de son feuillage ou de ses fruits
Famille : Betulaceae
Difficulté de détermination

Statut de conservation

Préoccupation mineure à l’échelle nationale, européenne et mondiale
Identification
• écorce brun grisâtre luisant, légèrement ridée, se détachant en fines lamelles retroussées, ponctuée de
bandes transversales claires
• produit de nombreux rejets lui donnant un aspect buissonnant
• les fleurs mâles sont des chatons jaunes et pendants, disposés en grappes de 2 à 5
• chatons à nombreuses écailles ovales trilobées, recouvrant chacune 6 à 8 étamines
• fleur femelle ressemblant à un bourgeon avec des stigmates rouges saillants au bout
• feuilles ovales, en cœur à la base, terminées par une pointe
• feuilles courtement pétiolées, fortement nervurées et doublement dentées
• feuilles alternes et pubescentes
• les fruits sont ovoïdes et ont un péricarpe ligneux et protègent la graine, appelée noisette
• les fruits sont solitaires ou groupés par 2 ou 3
Autres noms
Coudrier
Type végétatif / Sexualité
Vivace / Monoïque
Taille
Arbre : 1 à 5m, rarement plus
Chaton : 30 à 50mm de long
Habitat
Bois frais, broussailles, ripisylves, de 0 à 1800m
Répartition géographique
Partout en France
Eurasiatique
Cartes INPN et GBIF
Période d’observation

Êtres vivants associés
• Acarien Diptilomiopidae : Diptacus calicoryli
• Acarien Eriophyidae : Cecidophyopsis vermiformis, Phyllocoptruta coryli, Aceria biradiata, Aculops floegeli, Aculus comatus, Anthocoptes loricatus, Tegonotus depressus, Coptophylla lamimani
• Acarien Phytoptidae : Phytoptus avellanae
• Acarien Tetranychidae : Bryobia rubrioculus, Panonychus ulmi, Tetranychus turkestani, Tetranychus urticae, Tetranycopsis horridus, Eotetranychus carpini, Eotetranychus colurnae, Eotetranychus coryli, Eotetranychus pruni
• Coléoptère Attelabidae : Apoderus coryli
• Coléoptère Buprestidae : Trachys minutus, Acmaeodera pilosellae, Agrilus angustulus, Agrilus graminis, Agrilus laticornis, Agrilus obscuricollis, Agrilus olivicolor, Agrilus viridis, Anthaxia cichorii, Chrysobothris affinis, Dicerca alni, Dicerca furcata
• Coléoptère Cerambycidae : Alosterna tabacicolor, Anaglyptus mysticus, Chlorophorus sartor, Chlorophorus varius, Clytus arietis, Drymochares cylindraceus, Exocentrus adspersus, Exocentrus lusitanus, Exocentrus punctipennis, Gracilia minuta, Isotomus speciosus, Leioderes kollari, Leiopus linnei, Leiopus nebulosus, Leptura aurulenta, Leptura quadrifasciata, Mesosa nebulosa, Morimus asper, Nathrius brevipennis, Necydalis major, Niphona picticornis, Oxymirus cursor, Poecilium alni, Pogonocherus decoratus, Pogonocherus hispidulus, Prionus coriarius, Purpuricenus budensis, Rhagium bifasciatum, Ropalopus clavipes, Ropalopus macropus, Rutpela maculata, Stenostola dubia, Stictoleptura scutellata, Xylosteus bartoni, Xylosteus caucasicola,Xylosteus spinolae, Xylotrechus stebbingi, Saphanus piceus, Cerambyx cerdo, Cerambyx scopolii, Oberea linearis, Parmena unifasciata, Trichoferus fasciculatus
• Coléoptère Chrysomelidae : Altica brevicollis, Altica viridula, Chrysolina chalcites, Cryptocephalus bipunctatus, Cryptocephalus cordiger, Cryptocephalus coryli, Cryptocephalus flavipes, Cryptocephalus imperialis, Cryptocephalus octomaculatus, Cryptocephalus primarius, Cryptocephalus sexpunctatus, Luperus flavipes, Luperus leonardii, Luperus longicornis, Luperus xanthopoda, Pachybrachis picus, Pachybrachis tesselatus, Smaragdina affinis, Smaragdina aurita, Smaragdina flavicollis, Gonioctena pallida, Gonioctena quinquepunctata
• Coléoptère Coccinellidae : Halyzia sedecimguttata
• Coléoptère Curculionidae : Curculio elephas, Coeliodes ruber, Curculio glandium, Curculio nucum, Polydrusus pyrenaeus, Exomias pellucidus, Otiorhynchus fagi, Otiorhynchus krattereri, Otiorhynchus multipunctatus, Otiorhynchus obsidianus, Phyllobius glaucus, Phyllobius pilicornis, Polydrusus crinipes, Polydrusus inustus, Strophosoma melanogrammum, Anoplus setulosus, Tachyerges pseudostigma, Tachyerges stigma, Otiorhynchus singularis, Romualdius scaber, Dryocoetes alni, Hylesinus fraxini, Hypoborus ficus, Hypothenemus eruditus, Lymantor coryli, Saliciphilus ramicola, Scolytus rugulosus, Taphrocoetes hirtellus, Taphrorychus bicolor, Taphrorychus villifrons, Xyleborinus alni, Xyleborinus attenuatus, Xyleborinus saxesenii, Xyleborus dispar, Xylosandrus compactus, Xylosandrus germanus
• Coléoptère Rhynchitidae : Byctiscus betulae, Deporaus betulae, Caenorhinus mannerheimii
• Diptère Cecidomyiidae : Contarinia coryli, Contarinia cybelae, Mikomya coryli
• Hétéroptère Acanthosomatidae : Acanthosoma haemorrhoidale
• Hétéroptère Anthocoridae : Orius majusculus, Orius vicinus
• Hétéroptère Coreidae : Gonocerus acuteangulatus
• Hétéroptère Cydnidae : Tritomegas bicolor
• Hétéroptère Lygaeidae : Kleidocerys resedae
• Hétéroptère Miridae : Campyloneura virgula, Deraeocoris lutescens, Heterotoma planicornis, Malacocoris chlorizans, Pilophorus clavatus, Compsidolon salicellum, Harpocera thoracica, Megacoelum infusum, Miris striatus, Orthotylus prasinus, Orthotylus tenellus, Pantilius tunicatus, Phylus coryli, Phytocoris longipennis, Phytocoris ulmi, Pinalitus cervinus, Psallus ambiguus, Psallus varians, Reuteria marqueti, Blepharidopterus angulatus, Deraeocoris flavilinea, Globiceps sphaegiformis
• Hétéroptère Pentatomidae : Piezodorus lituratus, Dolycoris baccarum, Palomena viridissima, Pentatoma rufipes, Peribalus strictus, Rhaphigaster nebulosa, Palomena prasina
• Hétéroptère Tingidae : Corythucha arcuata
• Homoptère Acanaloniidae : Acanalonia conica
• Homoptère Aleyrodidae : Asterobemisia carpini, Pealius quercus, Trialeurodes vaporariorum
• Homoptère Aphididae : Myzocallis coryli, Corylobium avellanae
• Homoptère Caliscelidae : Zonocyba bifasciata
• Homoptère Cicadellidae : Alebra coryli, Alnetoidea alneti, Anoplotettix fuscovenosus, Arboridia erecta, Arboridia parvula, Arboridia ribauti, Edwardsiana ampliata, Edwardsiana avellanae, Edwardsiana frustrator, Edwardsiana ishidai, Edwardsiana lethierryi, Edwardsiana plurispinosa, Edwardsiana spinigera, Edwardsiana stehliki, Empoasca vitis, Fagocyba cruenta, Ledra aurita, Oncopsis avellanae, Orientus ishidae, Ribautiana tenerrima, Typhlocyba quercus, Lindbergina aurovittata, Speudotettix subfusculus
• Homoptère Coccidae : Eulecanium ciliatum, Eulecanium tiliae, Palaeolecanium bituberculatum, Parthenolecanium corni, Parthenolecanium rufulum, Pulvinaria regalis, Pulvinaria vitis
• Homoptère Diaspididae : Chionaspis salicis, Comstockaspis perniciosa, Diaspidiotus osborni, Diaspidiotus ostreaeformis, Lepidosaphes ulmi
• Homoptère Issidae : Issus coleoptratus, Issus muscaeformis
• Homoptère Pseudococcidae : Phenacoccus aceris
• Hyménoptère Pamphilidae : Pamphilius fumipennis, Pamphilius marginatus
• Hyménoptère Pteromalidae : Gastracanthus pulcherrimus
• Hyménoptère Tenthredinidae : Allantus coryli, Caliroa annulipes, Euura melanocephala, Euura togata, Euura umbrata, Nematinus acuminatus, Nematinus luteus, Nematus brischkei, Nematus septentrionalis, Pachyprotasis rapae, Platycampus luridiventris, Rhogogaster chlorosoma, Rhogogaster punctulata, Tenthredo fagi, Tenthredo livida, Hemichroa crocea, Cladius compressicornis
• Lépidoptère Bucculatricidae : Bucculatrix demaryella
• Lépidoptère Chimabachidae : Diurnea fagella
• Lépidoptère Coleophoridae : Coleophora ahenella, Coleophora anatipenella, Coleophora badiipennellaColeophora binderella, Coleophora currucipennella, Coleophora fuscocuprella, Coleophora milvipennis, Coleophora orbitella, Coleophora serratella, Coleophora violacea
• Lépidoptère Cossidae : Zeuzera pyrina
• Lépidoptère Crambidae : Agrotera nemoralis
• Lépidoptère Drepanidae : Drepana curvatula, Ochropacha duplaris, Sabra harpagula
• Lépidoptère Endromidae : Endromis versicolora
• Lépidoptère Erebidae : Callimorpha dominula, Calliteara pudibunda, Euproctis chrysorrhoea, Euproctis similis, Orgyia antiqua
• Lépidoptère Eriocraniidae : Paracrania chrysolepidella
• Lépidoptère Gelechiidae : Parachronistis albiceps, Dichomeris ustalella, Hypatima rhomboidella, Teleiodes wagae
• Lépidoptère Geometridae : Abraxas grossulariata, Abraxas sylvata, Agriopis aurantiaria, Alcis repandata, Alsophila aescularia, Angerona prunaria, Asthena albulata, Biston betularia, Cabera exanthemata, Cabera pusaria, Campaea margaritaria, Chlorissa cloraria, Chlorissa viridata, Chloroclysta siterata, Colotois pennaria, Electrophaes corylata, Ennomos quercinaria, Epirrita dilutata, Erannis defoliaria, Eulithis testata, Geometra papilionaria, Hemithea aestivaria, Hydrelia sylvata, Hydriomena furcata, Lycia hirtaria, Lycia pomonaria, Macaria notata, Operophtera brumata, Opisthograptis luteolata, Parectropis similaria, Phigalia pilosaria, Plagodis pulveraria, Selenia dentaria, Selenia tetralunaria, Solitanea mariae
• Lépidoptère Gracillariidae : Parornix devoniella, Phyllonorycter coryli, Phyllonorycter nicellii
• Lépidoptère Incurvariidae : Incurvaria masculella, Incurvaria pectinea
• Lépidoptère Lasiocampidae : Lasiocampa quercus, Malacosoma neustria, Poecilocampa populi, Trichiura crataegi
• Lépidoptère Limacodidae : Heterogenea asella
• Lépidoptère Nepticulidae : Ectoedemia minimella, Stigmella floslactella, Stigmella microtheriella
• Lépidoptère Noctuidae : Acronicta aceris, Acronicta alni, Acronicta psi, Agrochola helvola, Amphipyra perflua, Amphipyra pyramidea, Anorthoa munda, Asteroscopus sphinx, Brachionycha nubeculosa, Colocasia coryli, Cosmia trapezina, Craniophora ligustri, Euplexia lucipara, Lacanobia suasa, Lithophane consocia, Melanchra persicariae, Orthosia cerasi, Orthosia gothica, Xestia baja, Eupsilia transversa
• Lépidoptère Nolidae : Pseudoips prasinana
• Lépidoptère Notodontidae : Notodonta dromedarius, Notodonta ziczac, Phalera bucephala, Ptilodon capucina, Stauropus fagi
• Lépidoptère Nymphalidae : Polygonia c-album
• Lépidoptère Saturniidae : Saturnia pavonia
• Lépidoptère Schreckensteiniidae : Schreckensteinia festaliella
• Lépidoptère Sesiidae : Synanthedon codeti, Synanthedon spuleri, Synanthedon stomoxiformis
• Lépidoptère Sphingidae : Mimas tiliae
• Lépidoptère Tortricidae : Epinotia tenerana, Cydia amplana, Cydia fagiglandana, Acleris variegana, Adoxophyes orana, Ancylis mitterbacheriana, Archips betulana, Archips rosana, Archips xylosteana, Capua vulgana, Choristoneura hebenstreitella, Clepsis rurinana, Epinotia brunnichana, Epinotia solandriana, Eulia ministrana, Pandemis cerasana, Pandemis corylana, Tortricodes alternella
• Lépidoptère Ypsolophidae : Ypsolopha parenthesella
• Thysanoptère Aeolothripidae : Melanthrips pallidior, Aeolothrips melaleucus, Aeolothrips versicolor
• Thysanoptère Phlaeothripidae : Haplothrips subtilissimus, Haplothrips phyllophilus
• Thysanoptère Thripidae : Chirothrips manicatus, Frankliniella intonsa, Taeniothrips picipes, Thrips flavus, Thrips minutissimus, Thrips vulgatissimus, Taeniothrips inconsequens, Dendrothrips degeeri, Dendrothrips saltatrix, Drepanothrips reuteri, Sericothrips staphylinus, Thrips fuscipennis
• Champignon : Arachnophora fagicola, Cubasina albofusca, Encoelia furfuracea, Vuilleminia coryli, Cytospora ceratosperma, Cryptosporiopsis tarraconensis, Gloeosporium perexiguum, Patellariopsis atrovinosa, Pezicula cinnamomea, Diaporthe carpini, Diaporthe decedens, Diatrype disciformis, Diatrype stigma, Diatrypella favacea, Didymella corylicola, Asteromella gorholtii, Bactrodesmium obovatum, Elsinoë coryli, Eremothecium coryli, Erysiphe corylacearum, Phyllactinia guttata, Ganoderma adspersum, Biscogniauxia mediterranea, Ceratosporium fuscescens, Chaetosphaerella fusca, Chaetosphaerella phaeostroma, Hymenoscyphus fructigenus, Monostichella coryli, Neodasyscypha cerina, Olla millepunctata, Fomitiporia mediterranea, Hymenochaete cinnamomea, Hymenochaete corrugata, Hypoxylon fragiforme, Hypoxylon howeanum, Daldinia concentrica, Hypoxylon fuscum, Hypoxylon rubiginosum, Jackrogersella multiformis, Iodosphaeria phyllophila, Capitotricha bicolor, Massarina eburnea, Melanconiella flavovirens, Pseudotrichia mutabilis, Melogramma campylosporum, Ramularia coryli, Fusarium lateritium, Thyronectria coryli, Peniophora cinerea, Peniophora incarnata, Peniophora limitata, Peniophora nuda, Ityorhoptrum verruculosum, Phyllosticta coryli, Phoma revellens, Melampsoridium carpini, Rutstroemia bolaris, Immersiella caudata, Ciboria coryli, Cristulariella depraedans, Monilia foliicola, Hilberina caudata, Stereum hirsutum, Stereum ochraceoflavum, Stereum rugosum, Entoleuca mammata, Rosellinia corticium, Rosellinia mammiformis
Espèces semblables
Cet arbre est assez facile à reconnaitre
• Le Charme (Carpinus betulus) a des feuilles plus allongées, moins larges à la base
• Les Ormes (Ulmus spp) ont des feuilles asymétriques à la base
Sources
• FLOREALPES
• INPN
• Tela Botanica
• FICHE IDENTIFICATION ARBRES ET ARBUSTES
• Guide identification arbres
• Wikipédia
• Infoflora
• Plant Parasites of Europe












