Aller au contenu

Grande ortie (Urtica dioica)

Linnaeus, 1753

L’ortie est une plante commune, connue de tous. Mais tous les pieds ne sont pas égaux en matière d’épines urticantes. Ceux qui sont souvent malmenés (piétinements, plantes broutées) développent plus de piquants que ceux des sous-bois par exemple, qui sont plus à l’abri des diverses agressions. C’est une plante qui compte un très grand nombre d’hôtes.

Famille : Urticaceae

Difficulté de détermination

Statut de conservation

Préoccupation mineure à l’échelle nationale, européenne et mondiale

Identification

• tige simple, dressée et robuste
• plante recouverte de longs poils raides urticants
• inflorescences en grappes ramifiées à l’aisselle des feuilles
• inflorescences femelles pendantes
• inflorescences mâles dressées
• feuilles opposées, ovales, plus longues que larges, en cœur à la base
• feuilles fortement dentées, à dent terminale 3 fois plus longue que les subterminales
• feuilles pétiolées, à 2 stipules lancéolés à la base
• le fruit est une nucule en forme de petite lentille

Autres noms

Ortie dioïque

Étymologie

Urtica vient du latin “urere = brûler”, en référence à ses poils urticants
Dioica vient du grec “di = deux” et “oïkos = maison”, car les fleurs mâles et les fleurs femelles sont sur des pieds différents

Type végétatif / Sexualité

Vivace / Dioïque

Taille

30 à 150cm de haut, 20 à 80mm pour les inflorescences

Habitat

Sols riches en nitrates, décombres, broussailles, reposoirs de 0 à 2600m

Répartition géographique

Partout en France
Régions tempérées de presque tout le globe
Cartes INPN et GBIF

Période d’observation

Êtres vivants associés

Acarien Diptilomiopidae : Quadracus urticarius
Acarien Eriophyidae : Epitrimerus urticae, Phyllocoptes urticophilus
Coléoptère Apionidae : Taeniapion urticarium
Coléoptère Carabidae : Amara gebleri, Amara convexiuscula, Amara aenea, Amara eurynota, Harpalus rufipes, Harpalus affinis, Amara littorea, Acupalpus meridianus, Amara anthobia, Amara apricaria, Amara aulica, Amara bifrons, Amara consularis, Amara convexior, Amara familiaris, Amara ingenua, Amara montivaga, Amara ovata, Amara sabulosa, Amara similata, Amara spreta, Anisodactylus signatus, Calathus fuscipes, Harpalus atratus, Harpalus distinguendus, Harpalus honestus, Harpalus luteicornis, Harpalus rubripes, Harpalus signaticornis, Harpalus subcylindricus, Parophonus maculicornis, Harpalus griseus, Pterostichus melanarius, Stenolophus teutonus, Trechus quadristriatus, Zabrus tenebrioides
Coléoptère Cerambycidae : Agapanthia cardui, Agapanthia villosoviridescens
Coléoptère Chrysomelidae : Psylliodes attenuata
Coléoptère Curculionidae : Exomias pellucidus, Otiorhynchus tenebricosus, Phyllobius pomaceus, Otiorhynchus krattereri, Otiorhynchus obsidianus, Phyllobius pomaceus, Phyllobius thalassinus, Otiorhynchus kollari, Otiorhynchus multipunctatus, Nedyus quadrimaculatus, Parethelcus pollinarius
Coléoptère Kateretidae : Brachypterus urticae
Diptère Agromyzidae : Agromyza anthracina, Agromyza pseudoreptans, Agromyza reptans, Melanagromyza aenea, Phytomyza flavicornis
Diptère Cecidomyiidae : Dasineura dioicae, Dasineura urticae
Diptère Tephritidae : Philophylla caesio
Hétéroptère Anthocoridae : Anthocoris nemoralis, Orius niger, Orius minutus, Orius vicinus, Orius flagellum, Cardiastethus fasciiventris, Orius laevigatus
Hétéroptère Cydnidae : Tritomegas sexmaculatus
Hétéroptère Lygaeidae : Stygnocoris fuligineus, Beosus maritimus, Scolopostethus thomsoni, Scolopostethus affinis, Heterogaster urticae
Hétéroptère Miridae : Orthotylus marginalis, Deraeocoris serenus, Orthotylus prasinus, Compsidolon salicellum, Deraeocoris ruber, Lygus pratensis, Lygus punctatus, Dicyphus errans, Calocoris alpestris, Closterotomus fulvomaculatus, Closterotomus biclavatus, Closterotomus norwegicus, Grypocoris sexguttatus, Lygus wagneri, Grypocoris stysi, Lygocoris pabulinus, Orthonotus rufifrons, Adelphocoris quadripunctatus, Plagiognathus chrysanthemi, Liocoris tripustulatus, Halticus saltator, Apolygus lucorum, Apolygus spinolae, Orthotylus ochrotrichus, Mermitelocerus schmidtii, Calocoris affinis, Heterotoma planicornis
Hétéroptère Pentatomidae : Eysarcoris venustissimus, Palomena prasina
Homoptère Acanaloniidae : Acanalonia conica
Homoptère Aleyrodidae : Aleyrodes lonicerae, Trialeurodes vaporariorum
Homoptère Aphididae : Metopeurum urticae, Aulacorthum solani, Myzus ornatus, Aphis fabae, Aphis urticata, Microlophium carnosum, Aphis nasturtii, Macrosiphum euphorbiae
Homoptère Aphrophoridae : Philaenus spumarius
Homoptère Cicadellidae : Eupteryx atropunctata (?), Agallia consobrina, Aphrodes makarovi, Eupteryx aurata, Eupteryx vittata, Eupteryx urticae, Euscelidius schenckii, Orientus ishidae, Macropsis scutellata, Eupteryx oscorum, Macrosteles variatus, Eupteryx calcarata, Eupteryx cyclops, Hyalesthes obsoletus
Homoptère Coccidae : Parthenolecanium corni
Homoptère Dictyopharidae : Dictyophara europaea
Homoptère Flatidae : Metcalfa pruinosa
Homoptère Ortheziidae : Orthezia urticae
Homoptère Triozidae : Trioza urticae
Hyménoptère Tenthredinidae : Pachyprotasis antennata
Lépidoptère Choreutidae : Anthophila fabriciana
Lépidoptère Crambidae : Anania hortulata, Sitochroa verticalis
Lépidoptère Erebidae : Arctia caja, Spilosoma lubricipeda, Rhyparia purpurata, Phragmatobia fuliginosa, Callimorpha dominula, Hypena obesalis, Euplagia quadripunctaria, Spilosoma lutea, Hypena proboscidalis, Diacrisia sannio
Lépidoptère Geometridae : Biston betularia, Alcis repandata, Eupithecia subfuscata, Xanthorhoe quadrifasiata, Dysstroma truncata
Lépidoptère Hepialidae : Phymatopus hecta
Lépidoptère Noctuidae : Autographa buraetica, Noctua fimbriata, Noctua janthina, Noctua interjecta, Xestia ditrapezium, Xestia triangulum, Xestia xanthographa, Naenia typica, Anaplectoides prasina, Melanchra persicariae, Polia nebulosa, Orthosia gothica, Noctua pronuba, Noctua comes, Gortyna flavago, Mormo maura, Athetis lepigone (?), Xestia stigmatica, Euplexia lucipara, Phlogophora meticulosa, Agrochola litura, Autographa bractea, Abrostola tripartita, Abrostola triplasia, Macdunnoughia confusa, Autographa gamma, Acronicta auricoma, Diachrysia chrysitis
Lépidoptère Nymphalidae : Aglais io, Vanessa atalanta, Aglais urticae, Polygonia c-album, Araschnia levana
Lépidoptère Pyralidae : Pleuroptya ruralis
Lépidoptère Tortricidae : Clepsis rurinana, Celypha lacunana, Clepsis spectrana
Thysanoptère Phlaeothripidae : Haplothrips subtilissimus
Thysanoptère Thripidae : Thrips validus, Apterothrips secticornis, Aptinothrips stylifer, Mycterothrips latus, Taeniothrips picipes, Thrips vulgatissimus, Thrips euphorbiae, Chirothrips manicatus, Dendrothrips saltatrix, Thrips tabaci, Thrips flavus, Thrips major, Thrips fuscipennis, Thrips urticae
Champignons : Mycosphaerella superflua, Synchytrium aureum, Ascochyta urticae, Erysiphe urticae, Pseudoperonospora urticae, Phyllosticta urticae, Puccinia caricicola, Puccinia biporospora, Puccinia iridis, Puccinia urticae-acutae, Puccinia urticae-acutiformis, Puccinia urticae-flaccae, Puccinia urticae-frigidae, Puccinia urticae-hirtae, Puccinia urticae-inflatae, Puccinia urticae-paniceae, Puccinia urticae-pilosae, Puccinia urticae-ripariae, Puccinia urticae-umbrosae, Puccinia urticae-vaginatae, Puccinia urticae-vesicariae, Puccinia urticata

Espèces semblables

Celle-ci a été photographiée en Norvège, où pousse aussi Urtica urens. Cependant, cette dernière a des feuilles aussi larges que longues et ses inflorescences sont de petites grappes non ramifiées.

Sources

Plant Parasites of Europe
FLOREALPES
Maflorefc
Tela Botanica
Infoflora
INPN
Wikipédia

2022

Laisser un commentaire