Aller au contenu

Tremble (Populus tremula)

Linnaeus, 1753

Cet arbre tient son nom de ses feuilles, qui tremblent dès qu’il y a un peu de vent

Famille : Salicaceae

Difficulté de détermination

Statut de conservation

Préoccupation mineure à l’échelle nationale, européenne et mondiale

Identification

• rameaux étalés
• écorce grise et lisse à lenticelles en losanges
• fleurs groupées en chatons gris argenté
• fleurs mâles à 8 étamines à anthères rouges
• fleurs femelles à 4 stigmates pourpres en croix
• bourgeons allongés, aigus et visqueux
• feuilles des rameaux adultes presque rondes, à 6 à 12 paires de dents irrégulières, glabres sur les deux faces
• feuilles des rejets plus grandes et plus acuminées, à tomentum blanchâtre peu dense et non persistant
• pétiole comprimé latéralement
• les fruits sont des capsules glabres à deux valves serrées en un long épi
• les graines sont pourvues d’une aigrette de fins poils blancs

Autres noms

Peuplier tremble

Étymologie

Populus signifie “peuple” en latin. Ce nom vient du fait que les Romains plantaient ces arbres dans les lieux publics, fréquentés par le peuple.
Tremulus vient du latin “tremō = trembler” et signifie “tremblant, tremblotant”, en référence à l’effet tremblant du feuillage dès qu’il y a un peu de vent.

Type végétatif / Sexualité

Vivace / Hermaphrodite

Longévité

De 70 à 80ans, parfois jusqu’à 120 ans

Taille

Arbre : 3 à 20m
Chatons : 50 à 80mm de long
Feuilles des rameaux adultes : 2 à 7cm
Feuilles des rejets : 5 à 12cm

Habitat

Bois humides, friches, clairières de 0 à 2000m

Répartition géographique

Partout en France
Toute l’Europe, Asie tempérée, Afrique du nord
Cartes INPN et GBIF

Période d’observation

Êtres vivants associés

Acarien Eriophyidae : Aculus unctus, Aceria dispar, Aceria populi, Aceria varia, Eriophyes diversipunctatus, Phyllocoptes didelphis, Phyllocoptes populi, Aculus mogeri
Acarien Tetranychidae : Eotetranychus populi, Panonychus ulmi, Tetranychus urticae
Coléoptère Attelabidae : Apoderus coryli
Coléoptère Buprestidae : Agrilus viridis, Agrilus ater, Trachypteris picta, Anthaxia manca, Agrilus pseudocyaneus, Agrilus subauratus, Dicerca aenea, Poecilonota variolosa, Agrilus suvorovi, Agrilus pratensis, Trachys minutus (?)
Coléoptère Cerambycidae : Cerambyx scopolii, Lepturalia nigripes, Menesia bipunctata, Leiopus linnei, Rhagium bifasciatum, Morimus asper, Ropalopus femoratus, Dinoptera collaris, Pedostrangalia revestita, Stenocorus meridianus, Chlorophorus varius, Rhagium mordax, Nivellia sanguinosa, Macroleptura thoracica, Leptura annularis, Strangalia attenuata, Stenostola dubia, Xylotrechus rusticus, Leiopus punctulatus, Aegomorphus clavipes, Saperda perforata, Alosterna tabacicolor, Leiopus nebulosus, Saperda scalaris, Necydalis major, Saperda carcharias, Obrium cantharinum, Leptura quadrifasciata, Aegosoma scabricorne, Saperda populnea
Coléoptère Chrysomelidae : Crepidodera aurea, Crepidodera fulvicornis, Crepidodera aurata, Crepidodera pluta, Crepidodera lamina, Crepidodera nitidula, Gonioctena decemnotata, Chrysomela cuprea, Chrysomela populi, Chrysomela tremulae, Phratora vitellinae, Phratora laticollis, Phratora atrovirens, Zeugophora scutellaris, Zeugophora flavicollis, Zeugophora frontalis, Zeugophora subspinosa, Zeugophora turneri
Coléoptère Curculionidae : Dorytomus longimanus, Phyllobius glaucus, Polydrusus cervinus, Xyleborinus attenuatus, Trypophloeus bispinulus, Anisandrus maiche, Trypophloeus asperatus, Trypophloeus granulatus, Xyleborus cryptographus, Trypophloeus tremulae, Xyleborus pfeili, Xyleborus dispar, Dorytomus suratus, Magdalis nitidipennis, Rutidosoma globulus, Ellescus scanicus, Dorytomus dejeani, Dorytomus edoughensis, Dorytomus tremulae, Dorytomus tortrix, Dorytomus nordenskioldi, Dorytomus ictor, Rhamphus pulicarius, Tachyerges rufitarsis, Tachyerges salicis, Orchestes jota (?)
Coléoptère Rhynchitidae : Byctiscus betulae, Byctiscus populi
Diptère Agroyzidae : Agromyza albitarsis, Aulagromyza populi, Aulagromyza populicola, Aulagromyza tremulae, Phytobia cambii, Hexomyza schineri
Diptère Cecidomyiidae : Resseliella quercivora, Dasineura populnea, Macrolabis bedeguariformis, Contarinia petioli, Contarinia populi, Contarinia tremulae, Dasineura populeti, Harmandiola cavernosa, Harmandiola globuli, Harmandiola populi, Harmandiola pustulans, Harmandiola tremulae, Lasioptera populnea, Rabdophaga giraudiana
Diptère Chloropidae : Conioscinella gallarum
Hétéroptère Acanthosomatidae : Elasmostethus interstinctus
Hétéroptère Anthocoridae : Cardiastethus fasciiventris
Hétéroptère Miridae : Neolygus zebei, Brachyarthrum limitatum, Phytocoris tiliae, Orthotylus bilineatus
Hétéroptère Pentatomidae : Pinthaeus sanguinipes
Hétéroptère Tingidae : Monosteira unicostata
Homoptère Aphididae : Chaitophorus populeti sensoriatus, Chaitophorus nassonowi, Chaitophorus leucomelas, Aphis fabae fabae, Stomaphis longirostris, Chaitophorus populeti, Chaitophorus tremulae, Chaitophorus populialbae, Gootiella tremulae, Pachypappa populi, Pachypappa tremulae, Thecabius affinis, Pachypappella lactea, Pterocomma tremulae
Homoptère Cicadellidae : Jikradia olitoria, Allygidius commutatus, Populicerus laminatus, Populicerus populi, Tremulicerus tremulae, Macropsis fuscinervis, Ledra aurita, Viridicerus ustulatus, Zygina nivea, Arboridia spathulata, Lindbergina aurovittata, Kybos populi
Homoptère Coccidae : Pulvinaria vitis, Palaeolecanium bituberculatum, Parthenolecanium corni
Homoptère Diaspididae : Diaspidiotus pyri, Lepidosaphes ulmi, Diaspidiotus ostreaeformis, Diaspidiotus gigas, Chionaspis salicis
Homoptère Membracidae : Centrotus cornutus
Homoptère Psyllidae : Chyliza leptogaster, Camarotoscena speciosa
Hyménoptère Cephidae : Janus luteipes
Hyménoptère Cimbicidae : Cimbex luteus, Trichiosoma pusillum, Pseudoclavellaria amerinae
Hyménoptère Pamphilidae : Pamphilius sylvaticus, Pamphilius betulae, Pamphilius brevicornis (?), Pamphilius festivus, Pamphilius histrio, Pamphilius maculosus
Hyménoptère Siricidae : Tremex fuscicornis
Hyménoptère Tenthredinidae : Euura ranini, Ametastegia albipes (?), Euura sylvestris, Rhogogaster dryas, Caliroa annulipes, Euura fahraei, Euura papillosa, Euura cadderensis, Rhogogaster viridis, Euura krausi, Stauronematus platycerus, Euura fuscomaculata, Caliroa tremulae, Euura miliaris, Rhogogaster chlorosoma, Euura nigricornis, Euura pavida, Fenusella glaucopis, Heterarthrus ochropoda, Cladius grandis, Pristiphora conjugata, Aegyptobia salisicola
Hyménoptère Xiphydryiidae : Xiphydria camelus
Lépidoptère Batrachedridae : Batrachedra praeangusta
Lépidoptère Chimabachidae : Diurnea fagella
Lépidoptère Coleophoridae : Coleophora lusciniaepennella
Lépidoptère Cossidae : Acossus terebra, Zeuzera pyrina, Cossus cossus
Lépidoptère Depressariidae : Agonopterix ocellana
Lépidoptère Drepanidae : Tetheella fluctuosa, Drepana falcataria, Tethea or, Tethea ocularis
Lépidoptère Elachistidae : Semioscopis strigulana
Lépidoptère Erebidae : Dicallomera fascelina, Catocala fraxini, Scoliopteryx libatrix, Catocala elocata, Orgyia antiqua, Calliteara pudibunda, Leucoma salicis, Lymantria monacha, Arctia caja, Colobochyla salicalis
Lépidoptère Gelechiidae : Gelechia muscosella, Gelechia nigra, Anacampsis populella
Lépidoptère Geometridae : Cabera pusaria, Lycia graecarius, Angerona prunaria, Agriopis marginaria, Epione repandaria, Alsophila aescularia, Epirrita autumnata, Crocallis elinguaria, Ennomos erosaria, Epione vespertaria, Ennomos quercinaria, Colotois pennaria, Biston strataria, Biston betularia, Phigalia pilosaria, Erannis defoliaria, Lycia hirtaria, Alcis repandata, Cabera exanthemata, Eulithis testata, Eulithis populata, Chloroclysta siterata, Chloroclysta miata, Hydriomena furcata, Ectropis crepuscularia, Operophtera brumata, Operophtera fagata, Lobophora halterata, Trichopteryx carpinata, Epirranthis diversata, Boudinotiana notha, Lomaspilis marginata, Stegania cararia, Stegania trimaculata, Lomaspilis bithynica, Plagodis dolabraria
Lépidoptère Gracillariidae : Caloptilia stigmatella, Phyllocnistis labyrinthella, Phyllocnistis xenia, Phyllonorycter apparella, Phyllonorycter sagitella
Lépidoptère Lasiocampidae : Lasiocampa trifolii, Poecilocampa populi, Trichiura crataegi, Malacosoma neustria, Phyllodesma ilicifolia, Phyllodesma tremulifolia
Lépidoptère Limacodidae : Apoda limacodes
Lépidoptère Lyonetiidae : Leucoptera sinuella
Lépidoptère Nepticulidae : Ectoedemia argyropeza, Stigmella assimilella, Stigmella trimaculella
Lépidoptère Noctuidae : Noctua comes, Noctua fimbriata, Xestia castanea, Orthosia incerta, Orthosia populeti, Orthosia cerasi, Orthosia gracilis, Anorthoa munda, Eupsilia transversa, Conistra vaccinii, Brachionycha nubeculosa, Asteroscopus sphinx, Lithophane ornitopus, Amphipyra berbera, Amphipyra perflua, Ipimorpha subtusa, Ipimorpha contusa, Enargia paleacea, Parastichtis suspecta (?), Cosmia trapezina, Xanthia icteritia, Xanthia ocellaris, Agrochola circellaris, Agrochola macilenta, Subacronicta megacephala, Colocasia coryli, Acronicta alni
Lépidoptère Notodontidae : Gluphisia crenata, Phalera bucephala, Cerura vinula, Cerura erminea, Furcula furcula, Furcula bifida, Notodonta dromedarius, Notodonta torva, Notodonta tritophus, Notodonta ziczac, Pheosia tremula, Pterostoma palpina, Ptilodon capucina, Clostera curtula, Clostera anastomosis, Clostera pigra
Lépidoptère Nymphalidae : Nymphalis vaualbum, Limenitis populi, Apatura ilia, Nymphalis polychloros, Nymphalis antiopa, Euphydryas maturna
Lépidoptère Pyralidae : Sciota hostilis, Sciota rhenella
Lépidoptère Sesiidae : Synanthedon formicaeformis, Synanthedon melliniformis, Synanthedon spuleri, Sesia apiformis, Sesia melanocephala, Paranthrene tabaniformis, Synanthedon formicaeformis
Lépidoptère Sphingidae : Smerinthus ocellata, Laothoe populi
Lépidoptère Tortricidae : Acleris roscidana, Gypsonoma imparana, Hedya salicella, Gibberifera simplana, Apotomis inundana, Archips xylosteana, Pseudosciaphila branderiana, Ancylis laetana, Epinotia nisella, Archips betulana, Epinotia maculana, Epinotia solandriana, Gypsonoma nitidulana, Epinotia cinereana, Gypsonoma sociana, Gypsonoma sociana, Spilonota ocellana, Syndemis musculana, Archips crataegana, Choristoneura diversana, Cydia corollana, Acleris emargana, Acleris variegana, Gypsonoma minutana, Gypsonoma aceriana
Lépidoptère Ypsolophidae : Ypsolopha ustella, Ypsolopha parenthesella
Thysanoptère Phlaeothripidae : Lispothrips crassipes
Thysanoptère Thripidae : Mycterothrips salicis
Champignons : Cladosporium populicola, Caliciopsis calicioides, Gloeosporium dubium, Cryptosphaeria ligniota, Phyllactinia populina, Erysiphe adunca, Phyllactinia populi, Ramularia rosea, Ramularia jaczevskii, Sphaerulina frondicola, Nectria cinnabarina, Melampsora aecidioides, Melampsora laricis-tremulae, Melampsora magnusiana, Melampsora pinitorqua, Melampsora populnea, Melampsora rostrupii, Taphrina johansonii, Taphrina populina, Fusicladium romellianum, Venturia radiosa

Espèces semblables

• Le Peuplier blanc (Populus alba) a des feuilles oblongues à 3 à 6 paires de grosses dents arrondies (attention car les feuilles des rejets de P. tremula sont plus allongées que les feuilles de rameaux adultes) et moins blanches à la face inférieure. Les feuilles des rejets sont nettement palmatifides.
• Le Peuplier grisard (Populus x canescens) est un hybride entre le Tremble (Populus tremula) et le Peuplier blanc (Populus alba). Ses feuilles adultes sont plus allongées et possèdent moins de dents (3 à 6), ces dernières plus grossières.

Sources

INPN
Dictionnaire etymologique de la flore francaise Gentil 1923
FLOREALPES
Tela Botanica
Fleurs sauvages de l’Yonne et d’ailleurs
Maflorefc
Wikipédia
Pourquoi les feuilles du tremble ….. tremblent-elles autant ? – Zoom Nature
Plant Parasites of Europe

Laisser un commentaire