
Linnaeus, 1753
❝
Ce cornouiller produit des baies appréciées des oiseaux en hiver. A cette période, on peut le reconnaitre à ses rameaux rouges
Famille : Cornaceae
Difficulté de détermination

Statut de conservation

Préoccupation mineure à l’échelle nationale
Identification
• tiges rougissantes en automne et en hiver
• inflorescence en corymbe pédonculé
• fleurs blanches à 4 pétales lancéolés et étalés
• feuilles opposées
• feuilles ovales lancéolées à courte pointe
• nervures latérales arquées et arrondies
• les fruits sont des drupes sphériques d’abord noires puis rouges, devenant noir bleuté ponctué de blanc à maturité
Étymologie
• Cornus vient du latin “Cornu = corne”, en raison du bois dur comme de la corne de la plupart des espèces de ce genre.
• Sanguinea vient du latin “sangui = sang” et signifie “sanguin, rouge sang”, en référence à la couleur des rameaux et des feuilles en automne
Type végétatif / Sexualité
Vivace / Hermaphrodite
Taille
Plante : 2 à 4m de haut
Inflorescence : 40 à 50mm
Habitat
Bois et haies de 0 à 1500m
Répartition géographique
Partout en France.
Europe, Turquie, Caucase.
Carte GBIF
Période d’observation

Reproduction / Dissémination
Il est pollinisé par les insectes. Les graines sont disséminées par les oiseaux qui mangent les baies en automne/hiver.
Êtres vivants associés
• Acarien Diptilomiopidae : Diptacus corni
• Acarien Eriophyidae : Anthocoptes cornicolus, Anthocoptes platynotus, Phyllocoptes depressus, Shevtchenkella cornifoliae, Shevtchenkella glabratae, Tegonotus acutilobus
• Acarien Tenuipalpidae : Brevipalpus thelicraniae, Cenopalpus pulcher, Cenopalpus spinosus
• Coléoptère Cerambycidae : Clytus arietis, Glaphyra umbellatarum, Poecilium rufipes, Pogonocherus hispidulus, Pogonocherus hispidus, Ropalopus macropus
• Coléoptère Chrysomelidae : Altica cornivorax, Batophila fallax, Cryptocephalus chrysopus, Cryptocephalus macellus, Orsodacne cerasi, Smaragdina salicina
• Coléoptère Curculionidae : Otiorhynchus rotundus, Otiorhynchus smreczynskii, Xylosandrus compactus
• Coléoptère Rhynchitidae : Neocoenorrhinus germanicus
• Diptère Agromyzidae : Phytomyza agromyzina
• Diptère Cecidomyiidae : Craneiobia corni
• Hétéroptère Acanthosomatidae : Acanthosoma haemorrhoidale
• Hétéroptère Pentatomidae : Halyomorpha halys
• Hétéroptère Pyrrhocoridae : Pyrrhocoris apterus
• Hétéroptère Tingidae : Corythucha arcuata
• Homoptère Acanaloniidae : Acanalonia conica
• Homoptère Aphididae : Anoecia corni, Anoecia furcata, Anoecia haupti, Anoecia major, Anoecia vagans, Aphis salicariae
• Homoptère Cicadellidae : Edwardsiana diversa, Orientus ishidae
• Homoptère Coccidae : Eulecanium tiliae, Parthenolecanium corni, Pulvinaria hydrangeae, Pulvinaria regalis
• Homoptère Diaspididae : Chionaspis salicis, Parlatoria oleae, Pseudaulacaspis pentagona
• Homoptère Flatidae : Metcalfa pruinosa
• Homoptère Ortheziidae : Orthezia urticae
• Homoptère Pseudodoccidae : Phenacoccus aceris
• Hyménoptère Tenthredinidae : Allantus melanarius
• Lépidoptère Chimabachidae : Dasystoma salicella
• Lépidoptère Coleophoridae : Coleophora ahenella, Coleophora anatipenella
• Lépidoptère Erebidae : Arctia caja, Callimorpha dominula, Euproctis chrysorrhoea, Euproctis similis, Hyphantria cunea, Orgyia antiqua, Rhyparia purpurata, Spilosoma lutea
• Lépidoptère Gelechiidae : Carpatolechia decorella
• Lépidoptère Geometridae : Acasis viretata, Agriopis bajaria, Angerona prunaria, Asthena anseraria, Biston betularia, Chloroclystis v-ata, Erannis defoliaria, Eupithecia exiguata, Gnophos furvata, Hemithea aestivaria, Hypomecis punctinalis, Lomographa bimaculata, Odontopera bidentata, Ourapteryx sambucaria, Selenia dentaria
• Lépidoptère Heliozelidae : Antispila metallella, Antispila petryi, Antispila treitschkiella
• Lépidoptère Incurvariidae : Incurvaria oehlmanniella, Incurvaria pectinea
• Lépidoptère Lasiocampidae : Lasiocampa quercus
• Lépidoptère Lycaenidae : Callophrys rubi, Celastrina argiolus
• Lépidoptère Micropterigidae : Micropterix aglaella
• Lépidoptère Noctuidae : Amphipyra pyramidea, Cosmia trapezina, Eugraphe sigma, Graphiphora augur, Noctua comes, Noctua janthe, Polia bombycina, Polia nebulosa, Xestia triangulum
• Lépidoptère Notodontidae : Stauropus fagi
• Lépidoptère Tortricidae : Acleris umbrana, Ancylis unculana, Archips rosana, Eupoecilia ambiguella, Lobesia botrana, Lobesia reliquana, Pammene rhediella, Pandemis corylana
• Thysanoptère Phlaeothripidae : Liothrips austriacus
• Thysanoptère Thripidae : Thrips fuscipennis, Thrips meridionalis, Thrips sambuci
• Champignons : Dothiorella sarmentorum, Psilobotrys minutus, Paracucurbitaria corni, Cytospora salicacina, Diaporthe pardalota, Phomopsis corni, Diatrype decorticata, Diatrype stigma, Didymosphaeria oblitescens, Didymosphaeria rubicola, Erysiphe tortilis, Phyllactinia corni, Apiognomonia rigniacensis, Trichoderma crystalligenum, Hysterobrevium mori, Hysterobrevium smilacis, Lophiostoma compressum, Mollisia discolor, Ramularia angustissima, Ramularia stolonifera, Septoria cornina, Sphaerulina cornicola, Phyllosticta minima, Wettsteinina corni, Pseudomassaria corni, Saccothecium sepincola, Sarcoscypha austriaca, Cristulariella depraedans, Seiridium venetum, Sporocadus cornicola, Sporocadus lichenicola, Synchytrium aureum, Cryptospora fiedleri, Leucostoma translucens, Valsaria anserina, Valsaria insitiva, Clypeosphaeria mamillana, Nemania aenea, Alloanthostomella rubicola, Anthostomella helicofissa, Anthostomella nitidula, Basiseptospora fallax, Pseudomassariella vexata
• Bactérie : Agrobacterium tumefaciens
• Plante : Viscum album
Risques de confusions
• Le Cornouiller mâle (Cornus mas) a des feuilles similaires mais ses fleurs sont très différentes : il fleurit très tôt en saison, avant l’apparition des feuilles, les fleurs sont jaunes et regroupées en ombelles, les fruits sont rouges à maturité et les rameaux ne rougissent pas
Sources
• FLOREALPES
• Tela Botanica
• Maflorefc
• Infoflora
• Plant Parasites of Europe



