Aller au contenu

Callune (Calluna vulgaris)

(L.) Hull, 1808

Cette plante ressemble à s’y méprendre à une bruyère, mais ses fleurs ne sont pas en forme de cloche, les lobes de sa corolle sont divisés presque jusqu’à leur base

Famille : Ericaceae

Difficulté de détermination

Statut de conservation

Préoccupation mineure à l’échelle nationale et européenne
Espèce déterminante ZNIEFF

Identification

• sous arbrisseau à nombreux rameaux dressés
inflorescence en grappe lâche
• fleurs roses et penchées
corolle profondément divisée en 4 lobes roses plus courts que le calice
• 8 étamines ne dépassant pas de la corolle
calice à 4 lobes pétaloïdes roses
• 4 bractéoles vertes à la base du calice
• feuilles linéaires densément imbriquées sur 4 rangs, persistantes
• le fruit est une capsule velue et globuleuse

Étymologie

Calluna viendrait du grec “kallunô = nettoyer, rendre beau” car les tiges ligneuses étaient autrefois utilisées pour fabriquer des balais.
Vulgaris signifie en latin “commun, ordinaire”

Type végétatif / Sexualité

Vivace / Hermaphrodite

Taille

Plante : 10 à 90cm de haut
Fleur : 2 à 3mm de long

Habitat

Landes, bois, clairières, pentes rocailleuses et coteaux arides de 0 à 2500m

Répartition géographique

Toute la France
Toute l’Europe, Asie occidentale, Maroc et îles Açores, Amérique boréale
Cartes INPN et GBIF

Période d’observation

Êtres vivants associés

Acarien Eriophyidae : Calacarus pusillus, Aceria exigua
Acarien Tetranychidae : Eotetranychus muscicola
Coléoptère Carabidae : Bradycellus ruficollis
Coléoptère Chrysomelidae : Arrhenocoela lineata, Lochmaea suturalis, Altica longicollis, Altica opacifrons
Coléoptère Curculionidae : Strophosoma fulvicorne, Micrelus ferrugatus, Conorhynchus nigrivittis, Strophosoma sus, Strophosoma nebulosum, Micrelus ericae
Hétéroptère Coreidae : Arenocoris waltlii, Ceraleptus lividus
Hétéroptère Cydnidae : Adomerus biguttatus (?)
Hétéroptère Lygaeidae : Scolopostethus cognatus, Pionosomus opacellus, Nysius helveticus, Tropistethus holosericus, Stygnocoris sabulosus, Rhyparochromus pini, Beosus maritimus, Megalonotus antennatus, Peritrechus angusticollis, Kleidocerys resedae, Stygnocoris cimbricus, Nysius helveticus, Tropidophlebia costalis, Kleidocerys ericae, Macrodema microptera
Hétéroptère Miridae : Strongylocoris luridus, Brachycoleus steini, Lygus pratensis, Globiceps fulvicollis, Systellonotus triguttatus, Bothynotus pilosus (?), Deraeocoris scutellaris, Globiceps juniperi, Orthotylus ericetorum
Hétéroptère Nabidae : Nabis ericetorum
Hétéroptère Pentatomidae : Picromerus bidens, Rhacognathus punctatus, Eysarcoris ventralis, Stagonomus amoenus
Hétéroptère Rhopalidae : Rhopalus parumpunctatus
Hétéroptère Tingidae : Stephanitis oberti
Homoptère Aleyrodidae : Calluneyrodes callunae
Homoptère Aphididae : Ericaphis ericae, Ericaphis latifrons, Aphis callunae
Homoptère Aphrophoridae : Aphrophora corticea
Homoptère Cicadellidae : Planaphrodes trifasciatus, Scleroracus orichalceus, Ophiola decumana, Ophiola cornicula, Zygina rubrovittata, Ophiola russeola, Erythria aureola
Homoptère Coccidae : Eulecanium franconicum
Homoptère Disapididae : Diaspidiotus ostreaeformis, Lepidosaphes ulmi, Diaspidiotus bavaricus, Lepidosaphes ulmi
Homoptère Eriococcidae : Rhizococcus devoniensis, Acanthococcus ericae, Acanthococcus baldonensis, Acanthococcus brevenniae
Homoptère Ortheziidae : Arctorthezia cataphracta
Homoptère Pseudococcidae : Peliococcus calluneti
Homoptère Psyllidae : Strophingia proxima (?), Strophingia ericae
Homoptère Ulopidae : Ulopa reticulata
Lépidoptère Coleophoridae : Coleophora juncicolella, Coleophora pyrrhulipennella
Lépidoptère Erebidae : Orgyia antiquoides, Schrankia taenialis, Arctia caja, Schrankia costaestrigalis, Dicallomera fascelina, Diacrisia sannio, Phragmatobia fuliginosa
Lépidoptère Gelechiidae : Neofaculta ericetella, Prolita sexpunctella, Aristotelia ericinella
Lépidoptère Geometridae : Compsoptera opacaria, Scopula nigropunctata, Dyscia fagaria, Lycia lapponaria, Selenia dentaria, Rhodostrophia vibicaria, Peribatodes rhomboidaria, Selidosema brunnearia, Alcis repandata, Ematurga atomaria, Perconia strigillaria, Scopula immorata, Eupithecia virgaureata, Odontopera bidentata, Synopsia sociaria, Eupithecia satyrata, Eupithecia absinthiata, Eupithecia subfuscata, Eupithecia subumbrata, Eupithecia nanata, Gymnoscelis rufifasciata, Eulithis testata, Dysstroma citrata, Dysstroma truncata, Cleora cinctaria, Idaea sylvestraria, Idaea contiguaria, Thalera fimbrialis, Pachycnemia hippocastanaria, Chlorissa viridata, Chlorissa cloraria
Lépidoptère Lasiocampidae : Malacosoma castrensis, Lasiocampa quercus, Macrothylacia rubi
Lépidoptère Lycaenidae : Celastrina argiolus, Plebejus argus, Plebejus idas, Callophrys rubi
Lépidoptère Noctuidae : Sideridis reticulata, Lacanobia w-latinum, Ceramica pisi, Epilecta linogrisea, Eugnorisma glareosa, Eurois occulta, Xestia ashworthii, Xestia castanea, Xestia agathina, Coenophila subrosea, Protolampra sobrina, Orthosia gothica, Diarsia mendica, Diarsia dahlii, Diarsia rubi, Noctua pronuba, Noctua comes, Noctua fimbriata, Anarta myrtilli, Lacanobia oleracea, Lacanobia contigua, Lycophotia porphyrea, Polia hepatica, Lacanobia aliena, Phlogophora meticulosa, Phlogophora furnasi, Hyppa rectilinea, Agrochola macilenta, Conistra vaccinii, Conistra rubiginosa, Aporophyla nigra, Aporophyla lueneburgensis, Antitype chi, Acronicta menyanthidis, Acronicta auricoma, Acronicta rumicis, Syngrapha interrogationis, Lycophotia molothina
Lépidoptère Oecophoridae : Pleurota bicostella
Lépidoptère Pterophoridae : Amblyptilia acanthadactyla
Lépidoptère Pyralidae : Selagia spadicella, Selagia argyrella, Rhodophaea formosa, Pempelia palumbella
Lépidoptère Saturniidae : Saturnia pavonia
Lépidoptère Scythrididae : Scythris ericetella
Lépidoptère Tortricidae : Celypha lacunana, Phiaris schulziana, Celypha cespitana, Ancylis unguicella, Epinotia mercuriana, Rhopobota naevana, Syndemis musculana, Philedonides lunana, Acleris hyemana, Argyrotaenia ljungiana, Eupoecilia angustana, Aphelia viburniana
Lépidoptère Zygaenidae : Rhagades pruni
Thysanoptère Aeolothripidae : Aeolothrips ericae
Thysanoptère Thripidae : Mycterothrips consociatus, Thrips vulgatissimus, Thrips flavus, Ceratothrips ericae
Champignons : Erysiphe australiana, Golovinomyces orontii, Phytophthora citricola, Phytophthora cinnamomi, Thekopsora ericae

Espèces semblables

Aucune, les “vraies” bruyères (genre Erica, à qui elle ressemble beaucoup à première vue) ont des fleurs en forme de clochettes, à lobes beaucoup plus longuement soudés et dépassant nettement le calice.

Sources

INPN
FLOREALPES
Tela Botanica
Maflorefc
Infoflora
Bruyère ou callune ?
Plant Parasites of Europe

Laisser un commentaire