
Linnaeus, 1753
❝
Ce chèvrefeuille pousse dans les endroits ombragés d’une grande partie de la France. Ses fleurs sont inodores et il n’est pas grimpant
Famille : Caprifoliaceae
Difficulté de détermination

Statut de conservation

Préoccupation mineure à l’échelle nationale
Espèce déterminante ZNIEFF
Identification
• arbrisseau dressé
• inflorescences portées par un pédoncule axillaire court et dressé
• fleurs groupées par deux, à ovaires soudés à la base, inodores
• corolle jaunâtre, parfois lavée de rose, velue et à deux lèvres
• tube de la corolle très court, bossu à la base
• bractées linéaires, plus longues que l’ovaire
• feuilles ovales, entières et pétiolées
• jeunes feuilles à face supérieure uniformément recouverte de poils
• fruits rouges et luisants, soudés seulement à la base
Autres noms
Chèvrefeuille des haies
Étymologie
• Lonicera est un hommage à Adam Lonitzer (1528-1586), botaniste et médecin allemand.
• Xylosteum vient du grec “xúlon = bois” et “oseton = os”, car ses entrenoeuds sont blanc et creux comme les os
• Le nom français vient du fait que cette plante était autrefois utilisée pour confectionner des balais
Type végétatif / Sexualité
Vivace / Hermaphrodite
Taille
Plante : 1 à 2m de haut
Fleur : 8 à 12mm
Habitat
Sous-bois, lisières et fourrés, de 0 à 1800m
Répartition géographique
Presque partout en France, absent de Bretagne et plus rare dans l’ouest et sur le littoral méditerranéen
Presque toute l’Europe, Caucase, Sibérie. Introduite au Royaume-Uni, dans l’est de l’Amérique du nord, en Oregon et dans l’état de Washington
Cartes INPN et GBIF
Floraison

Êtres vivants associés
• Acarien Erophyidae : Aculus xylostei, Callyntrotus lonicerae
• Coléoptère Buprestidae : Agrilus cyanescens
• Coléoptère Cerambycidae : Oberea pupillata
• Coléoptère Curculionidae : Rhynchaenus xylostei
• Diptère Agromyzidae : Aulagromyza cornigera, Aulagromyza hendeliana, Aulagromyza luteoscutellata, Chromatomyia alpigenaeChromatomyia aprilina, Chromatomyia lonicerae, Chromatomyia periclymeni
• Diptère Cecidomyiidae : Contarinia lonicerearum, Dasineura excavans, Dasineura xylostei, Macrolabis lonicerae, Placochela nigripes
• Diptère Tephritidae : Myoleja lucida, Rhagoletis cerasi, Chetostoma curvinerve
• Hétéroptère Acanthosomatidae : Elasmucha ferrugata, Elasmostethus minor
• Homoptère Aleyrodidae : Aleurolobus wunni, Asterobemisia carpini, Pealius quercus, Aleyrodes lonicerae
• Homoptère Aphididae : Hyadaphis foeniculi, Hyadaphis tataricae, Prociphilus xylostei, Rhopalomyzus lonicerae, Trichosiphonaphis corticis, Trichosiphonaphis alpestris, Aphis xylostei
• Homoptère Cicadellidae : Empoasca apicalis
• Hyménoptère Cimbicidae : Abia fasciata, Abia mutica
• Hyménoptère Pamphilidae : Pamphilius thorwaldi
• Hyménoptère Tenthredinidae : Hoplocampoides xylostei, Euura lonicerae, Nematus wahlbergi
• Lépidoptère Alucitidae : Alucita hexadactyla, Pterotopteryx dodecadactyla
• Lépidoptère Coleophoridae : Coleophora ahenella
• Lépidoptère Elachistidae : Perittia herrichiella, Perittia obscurepunctella, Perittia weberella
• Lépidoptère Erebidae : Arctia caja, Callimorpha dominula, Euplagia quadripunctaria, Rhyparia purpurata
• Lépidoptère Gelechiidae : Athrips mouffetella
• Lépidoptére Geometridae : Apeira syringaria, Alsophila aescularia, Hemithea aestivaria, Eupithecia exiguata, Dysstroma truncata, Operophtera brumata, Trichopteryx polycommata, Menophra abruptaria, Eupithecia tripunctaria, Crocallis elinguaria, Plagodis dolabraria, Opisthograptis luteolata, Epione repandaria, Odontopera bidentata, Ourapteryx sambucaria, Colotois pennaria, Angerona prunaria, Biston strataria, Agriopis marginaria, Agriopis bajaria, Lycia hirtaria, Deileptenia ribeata, Alcis repandata, Aspitates gilvaria
• Lépidoptère Gracillariidae : Phyllonorycter emberizaepenella, Phyllonorycter trifasciella
• Lépidoptère Nepticulidae : Stigmella lonicerarum
• Lépidoptère Noctuidae : Calliergis ramosa, Amphipyra pyramidea, Amphipyra perflua, Brachionycha nubeculosa, Asteroscopus sphinx, Xylocampa areola, Lithophane socia, Melanchra persicariae, Orthosia incerta, Anorthoa munda, Diarsia brunnea, Noctua fimbriata, Noctua janthina, Xestia triangulum, Eugraphe sigma, Lophoterges millierei
• Lépidoptère Nymphalidae : Limenitis reducta, Limenitis camilla
• Lépidoptère Sesiidae : Synanthedon soffneri
• Lépidoptère Sphingidae : Hemaris fuciformis, Hemaris tityus
• Lépidoptère Tortricidae : Adoxophyes orana, Clepsis rurinana, Eucosmomorpha albersana, Eupoecilia ambiguella
• Lépidoptère Ypsolophidae : Ypsolopha nemorella, Ypsolopha dentella, Ypsolopha falcella
• Champignons : Kabatia periclymeni, Erysiphe lonicerae var. lonicerae, Erysiphe magnusii, Peniophora nuda, Insolibasidium deformans, Puccinia festucae, Johnstoniella xylostei, Cristulariella depraedans
Espèces semblables
• Le Camérisier noir (Lonicera nigra) a des feuilles plus étroites et glabres sur leur face supérieure, portant tout au plus quelques soies près des nervures. Ses fleurs sont légèrement rosées et ses baies sont noires à maturité.
• Le Camérisier des Pyrénées (Lonicera pyrenaica) a des fleurs actinomorphes à 5 lobes et non divisées en deux lèvres.
• Le Camérisier bleu (Lonicera caerulea) a lui aussi des fleurs actinomorphes à 5 lobes. Ses baies sont bleues, avec deux cicatrices florales subcontigües à l’apex, les ovaires et fruits d’une même paire de fleurs étant presque entièrement soudée ensembles.
• Le Camérisier des Alpes (Lonicera alpigena) fait des fleurs rosâtres à étamines rouges.
• Les autres Lonicera ont des rameaux volubiles. Le tube de leur corolle est cylindrique, nettement plus grand que les lèvres de la corolle.
Sources
• Guide expert des plantes de montagne, Biotope éditions
• Etymologia botanica, Biotope éditions
• Flora Gallica, Biotope éditions
• INPN
• Plants of the World Online | Kew Science
• Dictionnaire etymologique de la flore francaise Gentil 1923
• Chèvrefeuilles
• FLOREALPES
• Tela Botanica
• Infoflora
• Maflorefc
• Plant Parasites of Europe






